Category: Erakusketak

Erakusketak

Erakusketa barnetik

Erakusketak antolatu eta koordinatzen ditugunontzat, erakusketa ziklo bat, bizitzan bezalaxe, emozioz betetako zikloa izan ohi da. Erakusketa bakoitza, bizitza bakoitza bezala, ezberdina da. Pertsona ezberdinak inplikatzen ditu, helburu anitzak jarraitzen ditu, baina besteekin konpartituz, bapatekotasuna aintzat hartuz, puntu dramatikoak landuz, sorpresak, sentimenduak eta pentsamenduak sortzen ditu bere baitan. Prestatu, zaindu, eta amaitzean, erakusketa jaso eta dolua ere egiten dugu tokatzen denean.

Kanpotik ikusita ziklo edo prozesu mekaniko sinplea dela irudi lezake. Eta egia da, jendartean zabaldua dagoen mezua ere bada, erakusketak bigarren mailakoak edo gauza txikiak bezala hartzen baitira orohar, espazio bat norberaren arabera dekoratzea balitz bezala, konplikazio askorik gabeko lan sinplea. Baina ez, hau ez da horrelako ziklo bat, erakusketa bat prozesu konplexua da. Agian ez da izango bizitza bera bezain konplexua…. Baina bai, badu bere konplexutasuna inongo zalantzarik gabe.

Erakusketak zertarako diren pentsatzen badugu… Zein da erakusketaren helburua? Zertarako hainbeste esfortzu efimeroa baldin bada? Nik oso garbi daukat. Erakusketa bat espazio-denboran ematen den burbuila bat da. Eremu horretan , publikoak erakusketari aurre egingo dio AUKERA bat bailitzan. Eremu magiko honetatik ikusiko du jendeak lehen aldiz (edo hainbat aldiz) arte lan bat, argazki bat, objektu bat eta gozatu, aztertu eta baloratu egingo du gainera; eta batez ere, eremu hau izango da gure jakintza mezu berrien bidez kontrajarriko duen espazioa, mezu jakin horiek dira xehetu eta hainbat buelta eman ostean “norbaitek” mimo handiz jarri dituenak.

Erakusketaren bisitak ez du beti utziko aztarna bat gure barruan, batzuetan espero ez genuena izango da, arreta handirik jarri gabe pasako da oharkabean gure bizitzatik. Baina gerta liteke, erakusketa gure bihotzetaraino ere iristea, eta betirako gordeko dugun esperientzia izatea, momentu horretan zein gustura egon ginen gogoratzeko gakoa izatea, berriz itzultzeko gogoa piztea, behin eta berriz itzultzea ere bai. Eta gainera, ezin itzuli izateak are baliotsuagoa bihurtuko du esperientzia hori.

Erakusketa batean sartzen garenean, itxoiteko emozioarekin egin behar dugun esperientzia gisa sentitu behar dugu, ezezagunarekiko dugun ezjakintasun eta ziurgabetasun puntua aintzat hartuz edo baita ezagutu eta pentsatzen genuena ikusteko eta gozatzeko ziurtasunarekin ere. Azken finean, esperientzia hau, opari bat da, opari  oso berezi bat.  

Larraitz Arretxea

Kutxa Fundazioaren Kubo eta Artegunea aretoetako erakusketen koordinatzailea

Erakusketak

La exposición desde dentro

Una exposición, para quienes las organizamos y coordinamos, es un ciclo, como en la vida, lleno de emociones. Cada exposición, como cada vida, es distinta. Implica a personas distintas, persigue un objetivo diverso, pero compartido con otros, hay imprevistos, giros dramáticos, sorpresas, sentimientos y pensamientos. La preparamos, la cuidamos, y cuando acaba, hacemos el duelo al verla desaparecer en poco tiempo ante nuestros ojos.

Desde fuera puede parecer un proceso mecánico y hasta simple. De hecho, mucha gente lo ve como algo menor, como si fuera decorar un espacio casi al gusto de una, sin mayores complicaciones. Pero resulta que no, que una exposición es un proceso complejo. No tanto como la vida… claro; pero lo es.

Podríamos preguntarnos para qué sirven las exposiciones. ¿Cuál es su fin? ¿Para qué tanto esfuerzo si son efímeras? Lo tengo claro. Una exposición es una burbuja en el espacio-tiempo. Es un territorio en el que, como público, nos enfrentamos a una OPORTUNIDAD. Es el entorno mágico en el que miramos por primera vez (o no) una obra de arte, una fotografía, un objeto y lo disfrutamos, lo analizamos, lo valoramos; pero sobre todo es un espacio en el que confrontamos nuestro conocimiento con nuevos mensajes que alguien ha elaborado cuidadosamente para nosotros/as.

La visita no siempre nos deja huella. A veces nos defrauda. Pero cuando realmente una exposición nos toca el corazón, la recordamos para siempre como aquel lugar donde nos sentimos bien, al que nos gustaría volver una y otra vez. Y el hecho de que no se pueda hace toda vía más valiosa la experiencia. 

Tenemos que entrar en la exposición con la emoción de la espera, de la incertidumbre ante lo desconocido, o de la certeza de saber que veremos lo que ansiábamos ver desde hace tiempo. Porque es un regalo.

Larraitz Arretxea

Coordinadora de las exposiciones de Kutxa Fundazioa en las salas Kubo y Artegunea

Erakusketak

35.000 pertsonatik gora…

Azken hilabeteotan SOS Arrazakeriarekin lan egiteko aukera izan dugu. Modu apalean, haien erakusketa bat zaintzen. Ia ia aldi berean, Donostian zehar joan etorrian, elkarte honek autobus geltokiaren galerian paratu erakusketarekin egin dugu topo egunero. Hotzikarak harrapatuta. Europarako bidean Mediterraneoan itota, banan bana. 35.000tik gora lagun. Euria bezain naturaltzat jotzen dugu jada. Jendea itotzen uztea gauza naturala; laster, propio hondoratzea txalotuko dugu. Dena da naturala.


SOS Arrazakeriako lagunei erakusketaren dossierra eskatu eta hemen duzue. Tolosaren eta Pasaiaren biztanleria batuta adina pertsona. 


Argazkiaren iturria: https://gipuzkoasolidarioa.wordpress.com/2019/06/29/giza-eskubideen-agonia-sos-arrazakeriaren-erakusketa-ikustera-gera-zaitez-egiako-pasabidetik-zoazela/

Erakusketak

Bakardadeak = Soledades erakusketa

Virginia Gil Cousoren “SOLEDADES – BAKARDADEAK” erakusketa ibiltarian 1992 urteaz geroztik Europako hiri ezberdinetan (Londres, Berlin, Bilbo, Madril edo Split) egindako argazkiak biltzen dira. Gizartetik baztertuta dauden pertsonen bizitza, emakumeena bereziki, erakusten diguten argazkiak dira: eskaleak, etorkin ilegalak, prostitutak edo gerrako biktimak.

Erakusketak baztertuta egoteak dakarren pobrezia absolutuan jartzen du arreta eta Europako hiri handietan pertsona hauek bizi duten bakardadea erakusten digu.

Virginia beraren hitzetan: “Europako baztertuen pobrezia eta bakardadearen erretratua egiten saiatzen naiz. Etorkin ilegalak, eskaleak… mamuak bezala, gainerakoen itzalean bizi diren izakiak. Pertsona ikusezinak iruditzen zaizkit ikusten ditudanean, bere ikusezintasunetik atera nahi ditudan sistemaren itzal ilunak. Hortarako formatu handian erreproduzitzen ditut. Bakardadea eta desberdinkeria irudikatu nahi ditut. Atsekabea, pobrezia, ezkutatutako depresioa, barne sufrimendua… “.

“SOLEDADES – BAKARDADEAK” material iraunkor baten gainean (lona) inprimatutako formatu handiko argazkiek osatzen duten instalazioa da. Lonak dimentsio handietan lan egitea posible egiteaz gain, argazkiak kalera edo Ciriza Etxea bezalako lekuetara ateratzearen lana erraztu egiten du. “Formatu erraldoia erretratatzen ditudan pertsonak ikusezintasunetik ateratzeko modu bakarra iruditzen zait. Lonak plastifikatuak daudenez ura eta haizea jasaten dute eta horrek erakusketa hirietako aire zabalean jartzea posible egiten du”.

Ciriza Etxean egindako muntaiarako gainera, Virginiak bideo bat egin du. Trintxerpeko auzotarrei kalean egindako elkarrizketa batzuk azaltzen dira eta bakardadearen esanahiari buruz nola hausnartzen duten ikus dezakegu bertan. Bideo hau etengabe piztuta dago eta ikusleak aukera dauka gogoetak pantaila aurrean entzuteko edo argazkien inguruan paseatzen duen bitartean haiek entzuteko.

Maite Caballero

Artxiboak Erakusketak Liburutegiak Lugorri

Zaharrak berri

Euskal sorgortasunaren
adiera nagusiena ematen duen esaera zaharrak bizitasuna eta etengabeko
mugimendua estaltzen du. Ez soilik iraupena. Mugimendua.

Gure
amets (profesional) zaharrenetarikoa berri egin zaigu: Gipuzkoako
artxibategi orokorrean gordeta dagoen auzietako agiriak indexatzea.
Kontu zaharrak modu berrian prestatu; ikerketan lagungarria. Jada COUCI
osoa dago kontsultagai http://www.artxibogipuzkoa.gipuzkoakultura.net/funtsak.php
gunearen bitartez. Urtea amaitu baino lehen, baita besteak ere! Hobe
dugu bai, bestela ametsak betetzea komenigarria ez dela iragartzen duen
bestelako esaera zaharra aipatu beharko dugu.

Aintzinako
lekuko material ez dira soilik agiriak. Bestelakoak gordetzen dira
Aldundiko Gordailuan; eta han ere kolaboratzeko aukera izango dugu
hurrengo asteotan.

Zaharra
dugu ere Komikigunearekiko gure harremana; berria, ordea, urteotako
interes zientifikoa horren agerikoa izatea. Batetik, Kike Infame eta
Mikel Begoñak sortu erakusketa; bestetik, Jose Carlos Torresen tesia,
komikiguneko bilduma oin hartuta Egilleorri buruzkoa. Bidean, batetik
Castañeda eta Pinedaren eta bestetik Tapizen artikuluak errekuperatu
ditugu.

Honek
guztiak udazken beroa aurreratzen du Komikigunean, ohi bihurtu den
bezala. Adi egon, berriak zahar bihurtuko zaizkizue bestela.

Liburutegien
zein artxiboen gaineko formakuntzarekin segitzen dugu, erronkan berrien
aurrean zehar ez geratzeko, hala administrazio elektronikoaren arloan
nola hedapenari dagokienez.

Eta, amaitzeko, HormekDiote zaharberritu da; berriz ere. Horrela, inteneteko berkokatu dugu; honatx: http://hormekdiote.ereiten.eus/home
Eta, gainera, Pasaiako udalaren ekipamendu kultural berria
inauguratzeko zer aukeratu eta… Haatik Dantza Konpainiaren HormekDiote
lana.

Bai, zaharrak berri. Baina ez ahantzi: Dabilen harriari goroldiorik ez.

Bisita gidatuak Erakusketak

HORMEKDIOTE: Did I do that? (Steve Urkel)

Urte
baten buruan Hormek sarri hitz egin dute. Urte bete pasa ondoren, egun
Hormek zer dioten, ez da hori galdera makala. Halere, galdetzeak berak
egun Hormek hitz egiten segitzen dutela ematen du aditzera.

Izan
ere, Hormek diote guk urte honetan zehar asko ikasi dugula. Orain dela
urtebete (pasatxo) gure baliabide eta ezagutzarekin lan bati ekiten
geniola uste genuen. Errealitateak, baina, bestela erakatsi digu. Hau
da, lana, agindutakoa eta zehaztu bezala bete dugu. Ez ordea orduan
genekienarekin, ekinaren poderioz ikasi dugunari esker baizik.

Horrela, Hormek esan ez ezik, erakatsi egin digute. Besteak beste:

– Besteon lana gehiago errespetatzen eta baloratzen

– Kultura komuna partekatzen dugun lagunekin lana egita pribilejio dela

– Saldias zuzen zela, eta… lagunekin bai!

– Kultura popularra kultura unibertsalaren zati bat dela eta horri esker identitea propioa eta komuna dugula

– Edertasuna sortzean datzala

– Akaso Sor/tzaileak gure Sor/ginak direla

– Artearekiko, artearen funtzio sozialarekiko interesa berpiztu zaigula

– Aurre iritzi sobera ditugula.

Era
berean, “ondoretza” lehengoz aipatu zigutela harrituta geratu baginen
ere, harro ikusten ari gara legatu zehatza utzi dugula: elkarren
ezagutza, denborari eusten dioten muralak, jabetza pribatuak ezabatu
duen murala, bidaiatzen hasiak diren “Gure Hormek”, buruan ditugun ideia
berriak, ezagutu dugun jende eskuzabala, Haatik Dantza Taldeak
taularatuko duen espektakulu berria… Esperimentua ondo atera da,
beraz.

Horiek
horrela, hormatu ez garela uste dugu. Zintzo jokatu dugula eta helburuak
bete ditugula. Kontraesanak zamalkatu ditugun edo ez, ez dakigu, baina
zizelkatu bai, zizelkatu behar izan ditugu. Alegia, elkarbizitza ekimen
artistikoetan bezain beste, proiektuak sortu dituen harremanetan bizi
izan dugu. Eta ederra izan da.

Urkelekin hasi eta Hannibal Smithekin amaitu: I love it when a plan comes together

David Zapirain

Bisita gidatuak Erakusketak Lugorri

Hormen artean dantzan

Haatik Dantza Konpainiak Hormek Diote ekimenaren helburuak jarraituz, Horma ezberdinetan egindako muraletan oinarritu eta bizikidetza ardatz izan duten bost sorkuntza aurkeztuko ditu. Dantza, kaleko arte bezela ere aldarrikatuz.

2015eko urte amaieratik oso izaera eta lengoaia ezberdineko hiru dantza-sortzaile elkartu ziren proiektu hau aurrera eramateko. Hauetako bakoitzak ikuspegi pertsonal batetik abiatuz gure gizarteak elkarbizitzeko dituen konplexutasun eta gabezietaz hausnartu eta konpainiako dantzarien bitartez agertzeko erronka izan du.

Guztira Pascal Gaignen musikarekin sortutako 5 koreografia labur izango dira. Horretaz gain, emanaldi bakoitzean proiektuaren beste sorkuntzen aurrerapen bat eskeiniko da ere.

Emanaldi bakoitzaren iraupena: 30 minutu.

Emanaldi eta sorkuntzak:

* Altza Ekainak 29, 19tan. “Drawing Sounds” Vitali Safronkine

* Intxaurrondo uztailak 7, 19tan. “Timeless Moments” Vitali Safronkine

* Trintxerpe, Uztailak 14, 19:30tan. “Korronteeri aurre eginez” Aiert Beobide

* Errenteria. Uztailak 24, 20tan. “70+1” Iker Arrue

* Urumea uztailak 29, 19tan. “Black Chain Link Fence” Iker Arrue

Haatik-eko dantzariak: Anne Jauregi, Irati Sorondo, Itziar Dohyarzabal, Nerea Ezenarro, Nagore Zabala, Iker Sanz, Iñigo Etxeberria eta Aiert Beobide.

Jantzi aholkularitza: Ramon Garcia

Haatikeko ekoizpen arduraduna: Iurre Aranburu


Haatik Dantza Konpainia

Bisita gidatuak Erakusketak Lugorri

Hormek Diote proiektuaren egitasmo berriak

Hormek Diote proiektua, 2015. urtean hasi zen Donostiako eta inguruko hainbat herrietako (Pasaia eta Orereta) paretetan mural erraldoi ezberdinak margotzen. Orduan, artista ezberdinak gonbidatu genituen muralak egitera (Arantxa Recio eta Jenni, Igor Rezola, Judas Arrieta, Ismael Iglesias, Hormachick kolektiboa).

Orain, proiektua bildu eta garatzen duen webgunea aurkezteaz gain (www.hormekdiote.com), Hormek Diote muralen mapa fisikoa ere erakutsi eta banatzera gatoz. Mapa honetan, muralen ibilbidea proposatu eta Donostiako auzoak eta Pasaia eta Orereta ezagutu eta bizitzeko aukera berri bat proposatzen dugu, ibilbide eta ohiko zirkuitoetatik at dagoena gainera, eta gure hiriaren ikuspegi berri bat eskaintzen diona, kanpotik datorrenari eta hiriko biztanleari ere bai.

Baina ez dugu muralak eta kale artearen inguruko hausnarketa eta ekintza paretetan soilik geratzea nahi. Horregatik, martxoaren 2an hasi eta 12ra bitarte Hormek Diotek hainbat ekimen antolatu ditu. Guztiak irekiak eta musutruk.

Martxoak 4BYG artista kolektiboak mural berri bat margotuko du. Eta kolektibo berak Kontadores grafiti taldearekin elkarlanean, Papiromancias izeneko tailerra eskainiko du.

Martxoak 5 (Tabakalera, 18:00) – Tabakalerako hormak zine pantaila bihurtuko zaizkigu Horma/Pantaila egitasmoan. Hormek Diotek, Las Chicas de Pasaik kolektiboari (Maria Elorza eta Maider Fernandez) eta Iñigo Salaberria artistei bideomural bana egiteko enkargua luzatu zien. Enkargu horren emaitza ikusiko dugu primizian, BLU grafitigilearen film laburrarekin batera.

Martxoak 5 (Tabakalera, 20:00) – Punto de Vista jaialdian berriki estreinu mundiala izan duen Keiwan Karimi zinegile iraniarraren Writing in the City filma eskainiko dugu. Keiwan Karimi egun, 6 urteko kartzela eta 223 zigorkada jasoztera kondenatua dago. Hain zuzen ere film hau egiteagatik. Filmaren ostean 223 Words filma eskainiko da. Punto de Vista jaialdiak ekoizturiko pelikula labur honetan, nazioarteko zinemagile ezberdinek, Keiwanen Karimiren egoera salatzeko, eta hari elkartasuna adierazteko zigorkadak hitz bihurtu dituzte. Emanaldian, Keiwanen kasuaren berri izango dugu, eta modu batera edo bestera, zinegilea bertan izango dugu…

Martxoak 9 (Garoa liburudenda, 19:00) – Arteak kale egiten duenean hitzaldia ospatuko da Xabier Gantzarainen eskutik. Arte aditua eta itxi berri duten Kalostra eskolako zuzendaria izandakoak, besteak beste, kale arteaz eta arteak kalean duen eraginaz hitz egingo du.

Martxoak 12 (10:00-13:00) – Judas Arrieta artistaren eskutik Planetak Dantzan tiza jolas tailerra izango da haurrentzat. Aire librean eginiko ekimen honetan, haurrek, elkarlanean, kultur aniztasun eta ezberdinatsunaren balioaren inguruko klarion murala eta jolasa egingo dute.

Hormek Diote proiektuan lanean jarraitzen dugu, aurrera begira ere proiektu eta ekimen berriak gauzatzeko… urtea luzea da…

Erakusketak

(H)istorio Konparaezinak, himno, ezpala eta kalezuloak

Haizea Barcenillak komisariatutako erakusketa hau, letra larriz idatzitako Historiaren eraiketaren erreflexiora gonbidapen zuzena da. 13 artisten lanen bitartez, Barcenillak, gertaera historikoak, kasu honetan, Donostiako 1813ko setioa, abordatzeko orduan agertzen den konplexutasuna azaldu nahi digu.

Iragana eta oraina balioztatzeko garaian, denok dugu oinarri kultural bat, momentu jakin bat, bizipen batzuk eta printzipio batzuk. Horregatik, Historia irakurri eta interpretatzeko orduan jokoan dagoen subjektibitateaz konturatzeak, honen eraikitze prozesura sarbidea zabaltzen digu.

Erakusketaren izenburuak “gainezka egiten duen historiaren ikusmolde zehaztugabe hau, beren artean konparaezinak baina koexistenteak eta iraganaren moldatzaileak diren istorio andana biltzen du” ideiari erreferentzia egiten dio. Kontzeptu hori hartuz, Haizea Barcenillak, hamahiru artisten artelanak bateratzen ditu, zeinetatik lauk, erakusketa honetarako propio egindako lanak erakusten dituzten.

Arrate Rodriguez eta Laura Míguez

Erakusketak

Kaosari eta zoriari forma

Alonso Pimentelek Amable Arias liburuan gorde zuenez, Amablek berak dio txikitatik izan zuela pintatzeko beharra, eta honela, erabaki zuen inoiz ez zizkiotela gehien maite zituen bi gauzak kenduko, haiengatik borrokatuko zela: idazteagatik eta pintatzeagatik.

Eta horretan eman zuen bere bizitza osoa Amable Ariasek, sortzeari utzi gabe, hitzaren zentzurik zabalenean baitzen sortzaile. Inguruko guztiaz elikatzen zen, inkontzientearen galbahetik pasa eta munduari bueltatzen zion, gizaki guztiona den mundu honi, bere ikuspegi berezia gehitzen ziolarik.

Artelan hauekin, Amablek, bere barne mundura daramaten ateak irekitzen dizkigu, izaki goxo eta bitxiez josita dagoen kaosean sakontzera gonbidatzen gaitu. Bere izaeraren adierazgarri, satirismoz betetako esperientzia lazgarriak erakusten dizkigu. Bere burua hustutzen du, gu errealitatez betetzeko.

Erakusketa hau zeharkatzea artista-egunkari bat ikustea bezala izango da. Bertan, Ariasen bizitzako gertakari pisutsuenak asmatu daitezke, teknika ezberdinen bitartez; collage-a, urreak, paper txinatarrak, tintak, tinta erdoilduak, pastelak, akuarelak eta marrazkiak. Azken hauetan, tupamaroak nabarmenduko ditugu. Ezohiko euskarrietan garatutako lanak dira hauek, 400 liburu baina gehiagoren marjinak izaki txikiz hornituta ageri zaizkigu.

Amable Ariasen lanaren alderik ezezagunena ere ikusgai dugu erakusketa honetan, bere poemak; bortizkeriaz eta indarrez beteriko lanak dira hauek, orokorrean gauez idatzitakoak, paregabeak.

Kaseteetan grabatutako bi lan daude entzungai; Espacios sonoros eta Poemas fonéticos; hauen bitartez, Amable Arias eta Maru Rizo bere bikotearen joko poetikoen mundu onirikoa arakatu ahal izango dugu.

Laura Míguez eta Arrate Rodríguez

Erakusketak

Fiona Tan, Point of departure

Nor da Tan? Neska al da? Nongoa da?

Erakusketa honetako hainbat bisitariek egiten dituzten ohiko galderak dira, eta beraiek jakin gabe, urteetan zehar artistak berak bere buruari egindako galderak burutzen ari dira… Nortasunaren inguruko galderak , bere nortasunaren ingurukoak.

May You Life In Interesting Times (1997) lanean Tan bisitariekin bere familiarekin edukitako une intimoak partekatzen ditu, bere haurtzaroko uneak, etxeko bideoetan jasotakoak. Erantzunak aurkitzeko asmoarekin jo du grabazio hauetara, norbere nortasunaren inguruko erantzunak. Lurreko puntu ezberdinetan banatuta dauden bere familia zabaleko kideei elkarrizketak eginik, ez dela ez ekialdeko ez mendebaldekoa sentitzen baieztatzen digu, baizik eta bi gauzak batera eta une berdinean.

Zerk ematen digu nortasuna? Agian familiak, edo hazten gareneko tradizioak, edo izan daiteke bizi gareneko inguruak ematen digula nortasun hori?

Fiona Tanek filmotekatan aurkitzen dituen artxibo eta dokumentuetara jotzen du eta berak egindako grabazioekin elkartzen ditu, bideo-instalazio bat sortuz; proposatzen digun bidaia horren parte bezala zeharkatzen dugun instalazioa. Nork begiratzen du? Nor da begiratua?

Begirada freskatzen dituen irudien artista bezala deskribatua izan da. Kanal bakarreko Seven (2011) instalazioan, 7 orduko iraupenekoa, Fiona Tanek behatzearen ekintzari ematen dion garrantzia sumatzen da, xehetasun txiki bakoitza zainduz. Grabatutako zazpi pertsonen portaerarekin jolasten du, berak deituriko “une fotografikoetan”. Kamera baten aurrean argazki batean erretratatzeko moduan posatzen daudela dirudi, eta ideia hau indartua ikusten da irudiaren egiturarekin.

Lapse of Memory (2007) bideoarekin batera, West Pier-eko argazkiak, Inperio Britainiarraren iragan kolonialaren oroimen dira. Oroimenaren, denboraren eta historiaren azterketa bat, etengabea Tan-en lanen, ikuspen filosofiko batetik orientalismoa gogorarazten diguna.

“Bidaiaren eguneroko” hau, Fiona Tanek erakusketa hau izendatzen duen bezala, bere lan artistikoaren azken 14 urteetan zehar egindako ibilbide bat da. Non, oroimena, denbora eta historiaren azterketa hau eta hauen irudikapena konstante bat diren. Jatorriaren bilaketa bidai infinitu batean bilakatzen da iraganetik orainera eta etengabean errepikatzen dena.

Amaia Pérez eta Laura Míguez

Erakusketak

Naufragioak euskal kostaldean

Marinel askok itsasoari beldurra baino, errespetua diotela esaten dute. Halere, benetako beldurra itsasbasterrean, euren familiekin geratzen dela pentsatzen dut. HItzez esan ez eta euren buruetatik aldentzen saiatu arren, beti dago hor. Oinaze hori ulertu eta justifikatu egiten da Untzi Museoko Naufragioak Euskal Kostaldean erakusketan. Baina urperatzeek ez dute heriotza, galera edota ahanztura bakarrik ekartzen. Aretoaren pareten artean, esperantza, eskuzabaltasuna eta ausardia ere antzematen dira.

Laureano Gordonen akuarelak sentimendu hauetako asko jasotzen ditu. Hasteko paradoxa batekin egiten dugu topo: eszena tragiko baten erretratu koloretsu eta alaia. 1850 urtean Mariana korbeta eta Felisa bergantina Kontxako badian hondoratu eta tripulatzaile asko hil ziren. Donostiar ugari hondartzan bildu zen gertatzen zena ikusteko, baina jakin-minaz haratago, nola ez ziren erakarriak sentituko? Pertsona askok itsasoa ogibide baitzuten. Senitarteko, bizilagun edo eurak berak egunero aurre egin behar izaten zioten erraldoi kontrolaezinari.

Kostako herrietan jendeak itsasoa eta zerua begiratu ohi du. Naturak erakusten digu, erakusketan behin eta berriz ikus dezakegun moduan, honen aurrean zein ahulak garen. XVII. mendeko galeoi handi eta sendoak haize eta olatuen indarrari men egin izan dute, askotan milaka pertsonen bizitza eta beste hainbatetan benetako altxor eta harri bitxiak itsasora eramanaz.

Ahultasun hau handiagoa dirudi, 1912an Bermeon jazotako galernaren moduko hondamendiak gertatzen direnean. Orduan ezintasuna eta atsekabea agertzen dira. Bada argazki bat non Donostiako portuan, San Jose ontziko tripulatzaileak itxaroten dituen jendetza agertzen den. Argazki honek familiek bizi duten agonia helarazten du. Batzutan, etsipen honi poztasun ikarraragarriak emango dio jarraipen. Bestetan, ordea, atsekabe jasanezina itzultzen ez direnengatik. Emakume gazte asko alargundu eta sostengurik gabe geratuko dira eta beste hainbat ume, umezurtz, aurrera aterako dituen baliabiderik gabe. Etsipena Mutrikuko emakume baten aurpegian antzematen da. Bere seme-alabekin ageri da argazkian, bere senarra itsasoan galdu ondoren.

Itsasoa azalezinak diren misterioz beteta dago eta gaur egun ere hunkitzen gaituzte. Zentzu honetan, 1912 urtea klabea izan zen, urte madarikatua. Urte honetan Titanic ontziaren istripua eta Bermeoko galernaz gain, San Ignacio de Loyola petronliontziaren hondoratzea gertatu zen. Pasaiako portutik AEBra abiatu zen, baina Atlantiar ozeanoko tokiren batean 13 tripulatzaileekin desagertu zen. Bisitari askok ontzi honen maketa harrituta begiratzen du, agian itsasoaren handitasunaren aurrean txikiak garela pentsatuz.

Galerna bat bizi duten marinelek paperezko itsasontzitan nabigatzen duten izaki txikiak direla sentitu behar dute. Lasaitasuna eta esperientzia bidelagun onak dira, baina zortea ez da beti aliatu izaten. Itsasoak pertsona asko banatzen ditu, baina beste asko batu. Lurrean, herri osoak batzen dira biktimak agurtzeko, eta Kantauri aldean asko dira pentsatu gabe itsasoratzen direnak beste batzuen biziak salbatzera. Bistakoa dirudi momentu erabakigarri horietan ia inertziaz jokatzen dela, baina kasu askotan erreskatera irteten zirenak ez zekiten igeri ere egiten. Benetako heroiak dira.

Bisita bukatzean, aldarte atsegineko gizon batek ahots leunez erakusketak hunkitu duela aitortzen du. Benetan ezinezkoa hau ez gertatzea, argazki eta irudi bakoitzaren atzean historiaz gain, batez ere, pertsonak baitaude. Askok bizia galdu dute, baina beste batzuk itsasoaren aurkako borrokan biziraun dute eta beste batzuk gehien maite zuten pertsonak galdu izanari aurre egin behar izan diote. Naufragio batek zapore gazi-gozoak ditu. Agian horregatik horrebeste zentzu aurkitzen diot Laureano Gordonek irudikatutako naufragio dramatiko baten eszena koloretsuari.

Belén de la Calle

Erakusketak

Elena Asins

Sinplea, eta aurretik pentsatutako sinpletasun geometriko horretan konplexutasuna ezkutatzen da, Asinsen lanaren eta izaeraren isla.

Kontzeptuala. Bere hastapen artistikoetatik planteatzen dituen gaien inguruan sortutako ideien bilgarri diren obrak. Dolmenen errebisioa, kasu honetan bideo formatuan; momentuan, artista, medio honetan lanean aurkitzen da erosoen; piezen osagarri bezala, Gorka Aldak, kontu handiz, soinu elektroakustikoz eratutako musika zorrotz eta indartsua, zeinak, menhirraren mozketa, hutsaren erauzketa ikustea errazten digun.

Musikalitatea, Aldak konposatutako soinu multzoa bideoetan islatzen da, baina soinu banda hau erakusketako ibilbide osoan antzematen da, bereziki menhirren instalazioan, piano teklatua bailitzan tartekatzen baitira zuriak eta beltzak, Asinsen kasuan menhirrak eta hutsak.

Iluntasuna, ia ilunpetan egin beharreko ibilbidea, kobazulo garaikide baten moduan; artistak, oso era neurtuan zabaltzen digu ideia edota erreflexio batera iristeko bidea. Iluntasun honek berak akromatismora garamatza, Elena Asinsen obraren ezaugarri iraunkorra, “Zulo Beltza” deituriko instalazioan aparteko zentzua hartzen duena. Argilunaren muga psikologikoa zeharkatzea da Asinsek proposatzen digun erronka, hutsa sentitzea, ezereza.

<<…nire obra bi atalek osatzen dute: hemen agertzen dena, eta idatzi ez dudan guztia. Bigarren hau da, hain zuzen ere, atalik inportanteena…>> Ludwig Wittgensteinen aipu hau Elena Asinsek bere egiten du erakusketa honetan. Ikuslea bera da erakusketa honetako ibilbide-prozesioa osatzen duena. Gure barnea arakatzera bultzatzen gaitu, gure beldurrak, sinismenak, denbora-unibertso honetan daukagun kokapena, ezerez erraldoi honi, hutsuneari buruz daukagun iritzia.

Arrate Rodriguez Martin eta Laura Míguez Ricón

Erakusketak

Vicente Ameztoy Villabonan

Leyendo la maravillosa pequeña autobiografía en negro, sobre fondo gris del catálogo de la exposición Karne & Klorofila, supe que Vicente Ameztoy solía identificarse con ese animal que le correspondía según el horóscopo chino, cuya cresta-roja veía similar a su pelo-rojo. Algo ‘gallito’ debía de ser, al menos eso es lo que en ese mismo texto escribe.

Desde el 23 de mayo, cuando entré por primera vez en la sala de exposiciones en la que iba a trabajar y que se encontraba en pleno proceso de montaje, hasta hoy, penúltimo día de la muestra, he ido configurando una imagen de Vicente Ameztoy compuesta a partir de lecturas de textos y catálogos, imágenes de obra; pero sobre todo, a partir de las conversaciones que han ido llenando las horas de trabajo.

La sala presenta algunas de las piezas que normalmente habitan las paredes de Etxe-Ondo; esa gran casa del siglo XVII que durante los años setenta y ochenta, al tiempo que presenciaba la implacable transformación urbanística a su alrededor, hizo de Villabona un lugar por el que transitaron múltiples artistas. Etxe-Ondo fue un territorio, en palabras de Ameztoy, a veces mágico, otras maldito, pero siempre amado, que fue elemento fundamental en su actitud vital. A esta casa acudían personajes variados, desde Iván Zulueta o Mikel Laboa hasta vecinos del pueblo y amigos de la familia a visitar al artista y a su mujer Virginia, personas que poco a poco han ido pasando por esta sala y compartiendo conmigo infinidad de historias sobre aquél al que antes llamaba Vicente Ameztoy y ahora, como en una especie de giro emocional, llamo simplemente Vicente.

Mientras escribo estas notas aún en la sala de exposiciones rodeada de obras rara vez mostradas en los últimos años, un hombre cruza la puerta. Es la tercera vez que viene. Me cuenta, mirándome con sus ojos azules y pequeños, la comisura de los labios dibujada hacia abajo, nariz pronunciada, cómo hablaba con Vicente casi a diario, mientras mueve los dedos de sus manos, marcados por, imagino, horas y horas de trabajo en el campo. En su primera visita vimos parte del vídeo juntos, parecía conocer con exactitud cada una de las obras que ahí aparecen: en este cuadro pintó un pequeño escarabajo en la tierra… Parece ser que conocía bien a Bixente, con el que compartía cenas y comidas en la sociedad del pueblo. Dice que al artista le gustaba mucho cocinar, especialidad rape a la americana, como la de mi madre. Vio su primera exposición individual en la Galería Barandiaran de Donosti en el 67, también estuvo en Arteleku en 1990 y en el Koldo Mitxelena en el 2000, pero nunca se atrevió a confesarle la admiración por su trabajo.

La práctica de Vicente se caracteriza por una mezcla de estilos sobre los que planean figuras tan diversas como la de Magritte o los Pre-Rafaelistas. Nunca le gustó pertenecer a ningún ismo, y efectivamente creo que era un outsider al que los contrastes le interesaban enormemente. Personalmente, siento cierta admiración por su capacidad de manejarse cómodamente en distintos tipos de registros: frente a un hiperrealismo trabajado hasta el más mínimo detalle, que vemos en piezas como el cartel para el mercado de Villafranca, hasta obras en las que adquieren valor aspectos como lo sucio, lo oscuro o lo primitivo, y que ponen de manifiesto la influencia de Marcel Duchamp, de quien sé que tenía un cartel en su estudio. Su trabajo nos acerca a un mundo que aúna extremos: lo familiar con lo global, la realidad con la ficción, la noche con el día. Los años setenta fueron la década en que más obra produjo, quién sabe si estimulado por un ambiente tan políticamente complejo como socialmente revuelto, o apremiado por aquellas galerías con las que pronto dejó de trabajar. En esta muestra obtenemos algunas de las claves para interpretar aquel Euskal Herria de los setenta, fragmentaria, rota, atacada, que provocó piezas que nos hablan de la imposibilidad de representar un país. Podemos acercarnos a los momentos inmediatamente posteriores a la dictadura, a través del facsímil impreso para la exposición, donde se agrupan algunas de las portadas que Vicente publicó en 1978 para Zeruko Argia. Asimismo, cualquiera que se haya acercado hasta aquí ha podido conocer algunos de los elementos presentes en casi toda la obra de Ameztoy: la importancia de sus viajes a Marruecos y la influencia del paisaje vasco en su trabajo, reflejada directamente en esos seres mitad-humanos-mitad-vegetales a los que en 1992 dio forma tridimensional en la película Vacas.

Por lo que sus conocidos han ido relatando, Vicente debía de ser un hombre que cultivaba más los silencios que la palabra, al que le gustaba escuchar y no tanto hablar, por eso quizá siento algo tensa la entrevista que le hacen en uno de los vídeos. En ella, realizada un año antes de su muerte, el artista habla de la ermita que pintó en Remelluri, lugar en el que trabajó durante siete meses al año a lo largo de siete años. Un señor me cuenta que durante aquella época pasó mucho tiempo sin verle y cuando al fin se lo encontró le preguntó: pero ¿dónde andas Bixente? Pues, donde voy a andar, pintando. Si, pero no pintas aquí, no me engañes. No, no, estoy en Remelluri.

El señor se sonríe. Cada una de las personas que aquí se acercan me transmiten cierta admiración por Vicente Ameztoy. Llegan a veces a desbordar la propia figura del artista, mitificando su imagen, pero todos los relatos sirven para construir aunque sea a retazos la figura de un hombre entrañable. Esta exposición ha sido un evento realmente necesario para Villabona, un pueblo que conocía la parte de Vicente más ligada a lo extravagante, a una generación, la de los setenta y ochenta, que experimentaba de todas las formas posibles. Y este pueblo, me da la sensación, ha conocido la obra de ese pelirrojo que paseaba en bicicleta. Y la ha disfrutado. Esperemos que de aquí en adelante se pueda disfrutar de este trabajo más allá de las puertas de esta sala.

Leire San Martín

Erakusketak

Leizeak. Irudiaren labirintoak

Badira 2 hilabete Koldo Mitxelenako Erakustaretoa irudi kontzeptuaren bueltan dabilela bere Leizeak. Irudiaren labirintoak erakusketan, baina haratago, irudiaren presentziak egungo gizartean duen garrantziaren arrastoa nabarmena da.

Hiri berri batera iritsitakoan, gaur egun, gehienetan, ikusi beharrekoa zer den argi izaten dugu. Badaude aurrekariak, informatu gara, lonely planet hartu dugu liburutegian, harro gaude gure jakintzaz, gure lagunen argazkiak ikusi izanaz… Eta bertaratutakoan badakigu, nolako dorrea, edo gaztelua, edo eliza, edo udaletxea ikusiko dugun kalearen bueltan. Askotan, nahikoa zaigu bi dimentsiotan ezagutzen ditugunak errealitatean ikustea, lasaitasuna ematen digu. Bertan daude, guk ezagututakoak, ez geunden oker, ez dira tokiz mugitu. Hiria ezagutzen dugu. Asetu gara. Hortik aurrerakoak plazerra eragin dezaketen gehigarriak baino ez dira, zera osagarriak.

Oso bizitza ilustratua daramagu, tiramisua edo maionesa edo baratza nola egin ez dakigunean youtube-ko bideoak ikusten ditugu, errezeta edo landare liburuak kontsultatu. Gure jakintza zabalduz doa, modu batean edo bestean, baina agian irudimenari uzten diogun tartea txikiagoa da.

Hirurogeigarren hamarkadatik hona, arteari dagokionez, lan egiteko modua aldatu da, irudi komertzialak irudi artistikoekin nahastu dira, eta bertatik jaiotako hibridoak gaur egun arte lagun izan ditugu. Aipatzekoa Bigas Luna zine zuzendariak koipearen kontrako garbigarri ezagun batentzako egindako iragarki polemikoa, esate baterako. Dohainikako telebistan gaur egun egindako sarraldi ausartenetako bat izan dela esango nuke. Pornoa, erotismoa, telenobela, zinea eta produktua bera uztartu ditu airoski. Azken finean, garbigarri ezagun baten erosle profilari dagozkion nahiak eta gogoa azaleratu ditu, hauek ezkutuan mantentzen baldin badira ere, laburmetrai forman. Ikusleak, hortaz, bete du bere papera, obra iritsi zaio, eta kode ezberdinen bitartez ulertu ahal izan du, ekintza honetaz kontziente izan ez bada ere. Bakoitzaren kriterioaren arabera, egunerokotasunean, pieza-iragarki-laburmetrai hori maitatua, gorrotatua edo axolagabetzat hartua izango da.

Froga