Eu Es

En fin... ba bai!

Blog
Cómics

Les esclaves oubliés de Tromelin

2017-07-28
Categorías: Cómics,

Sylvain Savoia

Les esclaves oubliés de Tromelin

Dupuis, 2015 (Aire Libre)

Orain dela aste batzuk Garbiñe Ubedak komikia eta historiaren arteko loturaz idatzi zuen http://www.berria.eus/www.berria.eus/paperekoa/1812/038/001/2017-06-23/fikzioa_da_bidea.htm

Ubedari berari esker Les esclaves oubliés de Tromelin zirarragarria eskuratu dugu. Komiki honek Garbiñek egindako galdera askori erantzuten diotelakoan gaude. Istorio txiki bat ekartzen du gogora Savoia komikilariak, Historia handiak ezkutatzen duen zati argigarri horietakoa, hain zuzen ere.

Ahoa betetzen dugu gure deskubrimenduekin, gure arbasoen griñarekin, gure abenturarako izpiritua, munduan zehar barraietu dugun zibilizazioa, gure mariñel ausartak...

Gure burua horrela ezaugarritu dugu.  Compagnie française des Indes Orientales  elkargoaren 1760ko bidaia honek, baina, horren atzean zegoena uzten du agerian.

1700 metro bider  700 metroko uhartea, 8 metroko altuera gehienez, koralez eta ondarrez osatua, nabigazio bideetatik aldenduta... L'Utile itsasontzia han jo zuen hondoa. Eskifai txuriak han utzi zituen esklabuak, 15 urtez.

Gordinkeria eta lukurreria batetik; bizi irauteko grina eta gaitasuna bestetik.

Savoiak berak uhartean izan zen, indusketa arkeologiaren lekuko. Bere kontakizunak are gordinago bihurtzen du gertatutakoa. Izan ere, bere bizipena eta orain dela 250 urte han 15 urtez bizirik iraun zutenena alderatzea ezinbestekoa egiten da. Autoreak ez du egiten. Irakurleak egiten du.

Gizatasuna Europan jaio omen zen garai horretan.

David Zapirain

'Sudor de sol': egileekin elkarrizketa

2014-12-18
Categorías: Cómics,

Datorren abenduaren 20an, 12:00etan, Komikigunean izango den 'Sudor de sol' komikiaren aurkezpena probestuz, Gregorio Muro 'Harriet' eta José Manuel Mata egileak elkarrizketatu ditugu.

Harriet y Mata. Fue una firma de mucho renombre en el cómic vasco. ¿Habéis seguido ligados al cómic directamente?

Hace unos años dejamos el cómic de forma profesional porque se dieron un cúmulo de circustancias que nos empujaron a tomar esa decisión. No obstante, sentimentalmente o como simples lectores, no hemos dejado de estar ligados al cómic. y en el caso concreto de Mata que volvió a su trabajo como docente, no dejo de trabajar en el cómic pues fue haciendo en ratos libres su obra Oporto, que también se ha publicado recientemente.

En mi caso, yo he seguido siendo guionista, pero de cine y televisión. Es decir, narración con imágenes, igual que el cómic.

El Sudor de Sol fue un referente importantísimo para quienes estudiabamos euskara y disfrutábamos con los cómics. Que 25 años después se edite en castellano habla de la importancia de la obra y su calidad?

Nosotros no sabemos valorar la importancia de la obra en si. Para nosotros fue muy importante, pues forma es parte de un fragmento de nuestra vida muy gozoso creativamente.

En todo caso, el que se haya publicado 25 años después no significa que sea importante, lo que la puede hacer importante es que 25 años después consiga conectar con un publico y una generación diferente sin que se note en la obra el paso del tiempo.

Para mi el que se publique en español 25 años después significa que en la actualidad hay nuevas editoriales como Ponent Mon exentas de prejuicios. En su momento nosotros nos sentimos más de una vez excluidos del cómic español pues nos tenían encasillados como cómic francés, o como mucho cómic vasco.

¿Qué características tendrá esta edición integral? ¿Será como la francesa o más parecida a los albúmes de Habeko Mik?

Las características de la edición en español de 'Sudor de Sol' son prácticamente las de una edición de lujo, mucho mejor que la edición francesa que la sacaron en un tamaño pequeño. La edición española es al tamaño natural publicado por Habe y encuadernada con tapas duras en cartoné. Realmente como autores estamos muy contentos, es una pequeña joya y pensamos que casi ha merecido la pena el haber esperado tanto tiempo para tener una edición así.

Evidentemente la última pregunta tiene que ser... ¿por qué creéis que no se ha reeditado en euskara?

¿Por qué no se ha reeditado en euskera? No lo sabemos pero lo intuimos. Los derechos en principio los tenía Habe, y Habe dejo de publicar. No obstante, consultando la ley de propiedad intelectual, y al no haberse publicado en todo este tiempo, los derechos vuelven a ser nuestros, de los autores, y desde luego viendo el resultado de la edición en español, (en justamente un mes, la edición está casi agotada) vamos a hacer lo posible para que se reedite en euskera.

Korsikera baino ez zekiten horiek 'morts pour la patrie'

2014-11-26
Categorías: Cómics, Komikigunea,

Heroia izatetik psikopata izatera; gizakia eta animalia; sentimenduak kupidarik gabeko egoeran.

Giro gordin eta bortitzean murgildutako pertsonak ditugu protagonista: jende xumea gerrara eramana (edo joana). Bizitza normala duten pertsonak, heroi ala borrero bihurtuta. Hil ala bizi da aukera. Askotan aukeratzen ez dena.  

Kontakizuna eta marrazkiak biak doaz batera. Holgadoren marrazkiek oso ondo narratzen dute istorioa. Atzean, Markoren mise en scène bikaina dutelarik.

Komikia ez ezik, Fanok, Basalok eta Holgadok Komikigunean egindako aurkezpenarekin gozatzeko aukera izan dugu ere. Dozena bat lagun bildu ginen. Basalok Aiò Zitelliren jatorria kontatu zuen: Korsikan sortzen den proiektua da, soldadu korsikarren  bizi-penak oinarri hartuta. Hauen korrespondentzia da gidoiaren sorburua. Basalok oso ondo azaldu zuen ere zer nolako lana da komiki bat argitaratzea. Ziztu bizian aritu izanak baldintzatu du edizioa, baina, adibidez, aukeratu duten tamainari oso aproposa deritzogu.

Holgadok, bestalde, marrazteko prozesua azaldu zuen, batez ere lana taldekoa denean. Bitxia bada ere, Holgadok nahiago izan du garaia jorratzen duten beste lanak ez irakurtzea (Tardiren 'Puta guerra' edo 'Guerra de trincheras' adibidez), estiloa propioari eusteko. Edo sortzeko, bere marrazkera bikaina moldatu duelakoan gaude eta.

Abesti hau ezagutzen duzuenok berehala izango duzue buruan El último de la fila. Edo Kirk Douglasen 'Paths of Glory'.

Akaso baten batek ere Svejk soldaduaren abenturak edo malurak.

Niri, baina, Sturmtruppen animazioa ere badagoela jakiten lagundu dit.

Azkenik, zer pentsatu ematen du Basalo, Holgado eta Marko Korsikari buruz frantsesez eta gazteleraz aritzeak, gure morts pour la patrie komikiaren bidez ezagutzeko paradarik gabe segitzen dugun bitartean. (Markoren 'Les godillots'-en aipuak kenduta).

Komikian ez, baina beste bide batzuk baditugu: aitatxi edo Eneko Bidegainen Le Pays Basque et la grande guerre esaterako.

David Zapirain





Xabiroi eredua

2014-11-23
Categorías: Cómics,

Zein ausartzen da Xabiroi saritzeko dauden arrazoiak botatzen?

Joko arriskutsua da. Arrazoi asko dago; hortaz, baten bat ahaztea oso erraza da.

Gainera, bakoitzak bereak izango ditu. Hemen, gureak azaltzen saiatuko gara. Jakina, gure arrazoiak gure ikuskerari daude lotuak.

Lehenik eta behin, komikiak argitaratzeko ausardia aitortu behar zaio. Ausardiak, baina, ez du zertan emaitza onak eman behar. Xabiroiri dagokionez, kalitatea ez da azaldu behar. Ikusten da. Komikiak argitaratzeaz gain, komiki onak argitaratzen dira, maiztasunez. Meritu txikia iruditzen zaionari, saia dezala berak egiten.

Esan bezala, nork bere motxila darama arrazoiz. Horregatik, Xabiroi lan egiteko moldea ikusi, eta Napartheid datorkigu burura. Ez iragan minagatik, kate horren zati sentitzeko beharragatik baizik. Xabiroik DIY eta profesional izaera uztartzen ditu. Baita ondo uztartu ere.

Motxilan ere euskara ikasteko bidean komikia erabili izana daramagu batzuk. Eta hemen ere, Habeko Mik-en maila Xabiroik lortzen duela iruditzen zaigu. Bikaintasun hori Xabiroiren ale berezietan atzematen da.

Horrela, Xabiroi eragile kulturala dela uste dugu, ez nola nahikoa, alajaina! Errepasatu al dituzue zeintzuk diren marrazkilari eta gidoilari horiek? Zer nolako jarduna duten gurean eta nazioartean? Zur eta lur uzteko modukoa da Xabiroi egiten dutenen zerrenda.

Eragile ez ezik, nodoa da. Bakoitzak berea lehenesten duen honetan, elkarren arteko errespetu gutxi dugun honetan, besteak errudun eta txarrak direla sinesten dugun honetan… Xabiroiren inguruan aliantza, sare, elkarlan eta indarrak biltzen dira. (azalaren barrukoa!)

Eta Getxon zer eta Xabiroi saritzeak hori ere bikain islatzen du.

Xabiroi, baina, ez da bakarrik egiten. Hortaz, Dani Fano zoriondu beharrean, eskerrak ematea egokiagoa dela uste dugu.

Xabiroik hori egiten du. Baita hori baino gehiago. Argitaratzen dituen komikien kalitatea begi bistakoa da.

Eta hori egiteko moldea.


David Zapirain

Irudia: @imanol_mercero